f

tu będzie rklama

mapa z maby

Polski badacz zidentyfikował osiem nieznanych zegarów słonecznych na antycznych mozaikach

Do piętnastu wzrosła liczba antycznych mozaik, na których przedstawiono zegary słoneczne. Do tej pory uważano, że było ich zaledwie siedem. Nowe ustalenie dokonane przez prof. Marka T. Olszewskiego z UW było możliwe dzięki ponownej interpretacji znanych już zabytków.

Lampka oliwna, nilometr albo nawet kolumna przykryta połacią materiału – takie były dotychczasowe interpretacje przedstawień na starożytnych mozaikach, które teraz okazują się… zegarami słonecznymi. Do takiego wniosku doszedł badacz z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego prof. Marek T. Olszewski.

Przebadane przez niego mozaiki pochodzą głównie ze strefy śródziemnomorskiej – m.in. Turcji, Włoch, Jordanii, Francji czy Jerozolimy. Zegary znajdują się na wyobrażeniu kapitelu, czyli górnej części kolumienki. Historycy i archeolodzy znali te mozaiki od dziesięcioleci.

Skąd wynikał problem w interpretacji przedstawienia na niektórych mozaikach? “Zegar słoneczny ukazano bardzo schematycznie i w bardzo specyficznej perspektywie” – opowiada PAP prof. Olszewski.

Pomysł na nową interpretację przedstawień pojawił się w czasie prac prowadzonych przez Olszewskiego przy jednej z mozaik z VI w. w Jerozolimie, odkrytej niedaleko Bramy Damasceńskiej, czyli jednego z monumentalnych wejść do starożytnego miasta. Pomiędzy bogato ubranymi kobietami widoczny jest zagadkowy obiekt, który naukowcy na początku XX w. określili jako lampkę oliwną lub kolumnę.

“Po jego wnikliwej analizie i zestawieniu go z odkrytym w czasie wykopalisk zegarem słonecznym doszedłem do wniosku, że ta mozaika – jak i inne, do niej podobne, przedstawiają zegary słoneczne” – opowiada naukowiec.

Nieznany do tej pory zegar słoneczny prof. Olszewski dostrzegł też m.in. na tzw. Mapie z Madaby – olbrzymiej mozaice podłogowej, która obecnie przechowywana jest w cerkwi św. Jerzego w Madabie w Jordanii. Ukazuje ona mapę Bliskiego Wschodu, pochodząca z okresu bizantyjskiego. To najstarsze kartograficzne przedstawienie Ziemi Świętej, z uwzględnieniem Jerozolimy, pochodzi z VI w.

Inny zegar słoneczny “namierzony” przez polskiego badacza znajduje się na ściennej mozaice w kościele św. Cecylii na Trastevere w Rzymie. Mozaika ta powstała w czasach papieża Paskala I (817-824).

Kolejne przedstawienie zegara pochodzi z Tartus (Mersin) w Turcji, gdzie na mozaice figuralnej (ok. II-III w. n.e.) widać zegar słoneczny na kolumnie i siedzącego na nim kruka. Ptaka próbuje spłoszyć mężczyzna, rzucając w niego sakiewkę pieniędzy (kruk był symbolem złego omenu).

Zegary słoneczne były często używane w starożytności do określania czasu. Wskazywały czas za pomocą cienia rzucanego przez nieruchomy wskaźnik na tarczę z podziałką. Należą do najdawniejszych przyrządów naukowych i pomiarowych. Najstarsze pochodzą ze starożytnego Egiptu. W strefie śródziemnomorskiej w czasach antycznych umieszczano je zarówno w miejscach publicznych, jak i prywatnych. “Analizowane przeze mnie mozaiki figuralne ukazują zegary słoneczne właśnie w ich kontekście” – podkreśla archeolog.

Źródło:

www.naukawpolsce.pap.pl

Autor:

Szymon Zdziebłowski

Zdjęcie:

Domena Publiczna

Posts created 51

Powiązane artykuły

Rozpocznij wpisywanie wyszukiwanego hasła powyżej i naciśnij Enter, aby wyszukać. Naciśnij ESC, aby anulować.

Do góry